25 listopada

25 listopada jest 329. (w latach przestępnych 330.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 36 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Beatrycze, Elżbieta, Erazm, Godzimir, Józef, Katarzyna, Maria, Merkury, Mojżesz i Tęgomir.
• Bośnia i Hercegowina – Święto Państwowości
• Surinam – Święto Niepodległości
• Ukraina – Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu i Represji Politycznych
• ONZ – Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet^[1]
• Polska:
  • Dzień Kolejarza i Tramwajarza^[2]
  • Dzień Bez Futra
• Światowy Dzień Pluszowego Misia^[3]
• Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[4],^[5]
  • św.Beatrycze z Ornacieu
  • bł. Franciszka Siedliska, znana jako bł.Maria od Pana Jezusa Dobrego Pasterza, ( dziewica )
  • św. Katarzyna Aleksandryjska (dziewica i męczennica)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Stanisław August Poniatowski po abdykacji – 1797

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
25 listopada

• 1764 – ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski został koronowany w Warszawie.
• 1795 – Stanisław August Poniatowski abdykował na rzecz Rosji.
• 1862 – Józef Mianowski wygłosił inauguracyjną mowę rektorską w warszawskiej Szkole Głównej.
• 1863 – zwycięstwo powstańców w bitwie pod Opatowem.
• 1896 – otwarto pierwszy odcinek Wschodniogalicyjskich Kolei Lokalnych (Tarnopol – Kopyczyńce).
• 1914 – I wojna światowa: zakończyła się bitwa pod Krakowem.
• 1914 – Warszawa: powstał Komitet Narodowy Polski.
• 1937 – podniesiono banderę na niszczycielu ORP Błyskawica.
• 1952 – powstała Grupa Beskidzka GOPR.
• 1956 – ukazał się pierwszy numer Kroniki Beskidzkiej.
• 1960 – premiera filmu Szatan z siódmej klasy.
• 1967 – Warszawa: w Teatrze Narodowym odbyła się premiera Dziadów w reżyserii Kazimierza Dejmka.
• 1976 – Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu 07 zgłoś się.
• 1978 – zainaugurowała działalność Filharmonia Sudecka.
• 1990 – pierwsza tura wyborów prezydenckich. Do drugiej tury przeszli Lech Wałęsa i Stanisław Tymiński.
• 1991 – pierwsze posiedzenie Sejmu I kadencji.
• 2008 – na wniosek Instytutu Pamięci Narodowej dokonano ekshumacji zwłok gen. Władysława Sikorskiego.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1177 – w bitwie pod Montgisard król Jerozolimy Baldwin IV Trędowaty i książę Antiochii Rejnald z Chatillon pokonali wojska Saladyna.
• 1185 – Urban III został wybrany na papieża.
• 1277 – Mikołaj III został wybrany na papieża.
• 1491 – rozpoczęło się oblężenie Granady, ostatniej twierdzy Arabów w Hiszpanii.
• 1596 – wybuchło powstanie chłopskie w Finlandii.
• 1735 – na Kremlu w Moskwie został odlany największy dzwon na świecie Car Kołokoł.
• 1741 – w wyniku buntu pułku preobrażeńskiego na tron carski w Rosji wyniesiono Elżbietę Piotrowną jako Elżbietę I.
• 1867 – Alfred Nobel opatentował dynamit.
• 1876 – wojny z Indianami: bitwa Tępego Noża.
• 1885 – utworzono pierwszy w Kanadzie park narodowy Banff.
• 1917 – Rosja Radziecka: jedyne wolne wybory parlamentarne. Eserowcy uzyskali 410, a bolszewicy 175 miejsc na 707. Konstytuanta zebrała się tylko raz (5 stycznia 1918).
• 1918 – Wojwodina dołączyła do Królestwa Serbii.
• 1936 – Niemcy zawarły z Japonią sojusz (tzw. pakt antykominternowski).
• 1938 – Ławrientij Beria został ludowym komisarzem spraw wewnętrznych.
• 1940 – port Hajfa: brytyjskie okręty wojenne ostrzelały francuski statek Patria ze 1800 nielegalnymi żydowskimi imigrantami. Zginęło 260 osób, a 172 zostały ranne.
• 1941 – Finlandia przystąpiła do paktu antykominternowskiego.
• 1942 – front wschodni: rozpoczęła się operacja Mars; kontrofensywa Armii Czerwonej.
• 1947 – Nowa Zelandia ratyfikowała Statut Westminsterski.
• 1952 – w Londynie odbyła się premiera sztuki A. Christie Pułapka na myszy, najdłużej bez przerwy wystawianej sztuki na świecie.
• 1958 – Sudan Francuski uzyskał autonomię.
• 1960 – Dominikana: na zlecenie dyktatora Trujillo zamordowano trzy stojące na czele opozycji siostry Mirabal. W 1999 roku ONZ ustanowiła rocznicę ich śmierci międzynarodowym dniem walki z przemocą wobec kobiet.
• 1963 – na narodowym cmentarzu w Arlington został pochowany John F. Kennedy.
• 1970 – papież Paweł VI rozpoczął 9. podróż apostolską do krajów Azji i Australii.
• 1973 – grupa oficerów dokonała zamachu stanu w Grecji, obalając dyktatora Georgiosa Papadopoulosa
• 1975 – Surinam (pod nazwą Gujana Holenderska) uzyskał niepodległość (od Holandii).
• 1975 – Portugalia: nieudany komunistyczny zamach stanu.
• 1981 – Joseph Alois Ratzinger otrzymał nominację z rąk papieża Jana Pawła II na prefekta Kongregacji Nauki Wiary.
• 1984 – brytyjsko-irlandzka supergrupa Band Aid nagrała singiel charytatywny Do They Know It's Christmas?
• 1992 – premiera filmu Bodyguard.
• 1998 – brytyjscy lordowie-sędziowie stosunkiem głosów 3:2 uznali, że Augusto Pinochetowi nie przysługuje immunitet, wobec czego może być aresztowany i przekazany hiszpańskiemu wymiarowi sprawiedliwości.
• 2001 – Maria Krescencja Höss została kanonizowana w Watykanie przez Jana Pawła II.
• 2002 – utworzono Departament Bezpieczeństwa Krajowego Stanów Zjednoczonych.
• 2005 – słowacka fujara pasterska została wpisana na listę Arcydzieł Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.
• 2008 – na Grenlandii odbyło się referendum w sprawie poszerzenia autonomii wyspy.
• 2009 – w referendum konstytucyjnym mieszkańcy Saint Vincent i Grenadyn sprzeciwili się zastąpieniu monarchii republiką.

[edytuj] Urodzili się

• 1562 – Lope de Vega, hiszpański pisarz (zm. 1635)
• 1735 – Grzegorz Piramowicz, polski pedagog, działacz oświatowy (zm. 1801)
• 1738 – Thomas Abbt, niemiecki filozof (zm. 1766)
• 1835 – Andrew Carnegie, amerykański przemysłowiec (zm. 1919)
• 1839 – Stanisław Duniecki, polski kompozytor (zm. 1870)
• 1844 – Carl Benz, niemiecki konstruktor (zm. 1929)
• 1878 – Gustaw Simon, polski ekonomista, specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych, polityk, kierownik resortu pracy i polityki społecznej (zm. 1941)
• 1881 – Jan XXIII, papież (zm. 1963)
• 1895 – Wilhelm Kempff, niemiecki pianista, kompozytor (zm. 1991)
• 1895 – Ludvík Svoboda, czechosłowacki polityk, prezydent Czechosłowacji (zm. 1979)
• 1899 – Tadeusz Białoszczyński, polski aktor (zm. 1979)
• 1899 – William Burnett, amerykański pisarz (zm. 1982)
• 1900 – Rudolf Höss, hitlerowski funkcjonariusz, komendant obozu Auschwitz-Birkenau (zm. 1947)
• 1902 – Marian Minor, polski polityk, minister (zm. 1973)
• 1904 – Helena Grossówna, polska aktorka (zm. 1994)
• 1904 – Ba Jin, chiński pisarz, działacz polityczny (zm. 2005)
• 1907 – Stanisław Borczyk, polski polityk emigracyjny, minister (zm. 1997)
• 1909 – Maria Bogda, polska aktorka (zm. 1981)
• 1912 – Francis Durbridge, brytyjski pisarz (zm. 1998)
• 1914 – Joe DiMaggio, amerykański baseballista (zm. 1999)
• 1915 – Augusto Pinochet, chilijski polityk, generał, prezydent Chile (zm. 2006)
• 1920 – Ricardo Montalban, amerykański aktor (zm. 2009)
• 1922 – Gloria Lasso, hiszpańska piosenkarka (zm. 2005)
• 1923 – Mauno Koivisto, fiński polityk, ekonomista, premier i prezydent Finlandii
• 1923 – Aleksandra Olędzka-Frybesowa, polska poetka, eseistka, tłumaczka
• 1925 – Derroll Adams, amerykański piosenkarz folkowy (zm. 2000)
• 1925 – Henryk Jagodziński, polski wioślarz, olimpijczyk (zm. 2002)
• 1925 – Nonna Mordiukowa, rosyjska aktorka (zm. 2008)
• 1926 – Poul Anderson, amerykański pisarz (zm. 2001)
• 1926 – Jeffrey Hunter, amerykański aktor (zm. 1969)
• 1931 – Jan Rutkiewicz, polski reżyser filmowy
• 1939 – Shelagh Delaney, brytyjska pisarka
• 1948 – Renata Kretówna, polska aktorka
• 1948 – Małgorzata Niezabitowska, polska dziennikarka
• 1952 – Stanisław Krupowicz, polski kompozytor
• 1954 – Władysław Frasyniuk, polski polityk
• 1955 – Alaksandar Kazulin, białoruski polityk opozycyjny
• 1958 – Adam Kruszewski, polski śpiewak operowy (baryton)
• 1959 – Steve Rothery, brytyjski gitarzysta zespołu Marillion
• 1960 – John F. Kennedy Jr., amerykański prawnik, dziennikarz, publicysta, syn Johna F. Kennedy'ego (zm. 1999)
• 1961 – Andreas Zingerle, włoski biathlonista, mistrz świata
• 1964 – Joanna Kurowska, polska aktorka
• 1966 – Sean Kanan, amerykański aktor telewizyjny
• 1966 – Elżbieta Łukacijewska, polska polityk
• 1969 – Katarzyna Śmiechowicz, polska aktorka
• 1970 – Izabela Kuna, polska aktorka
• 1970 – John Abraham Godson, nauczyciel akademicki, pastor ewangeliczny, samorządowiec
• 1971 – Christina Applegate, amerykańska aktorka, piosenkarka
• 1979 – Sandrine Bailly, francuska biathlonistka, mistrzyni świata, zdobywczyni Pucharu Świata
• 1979 – Kamila Frątczak, polska siatkarka, reprezentantka Polski
• 1980 – Aaron Mokoena, południowoafrykański piłkarz
• 1981 – Xabi Alonso, hiszpański piłkarz
• 1983 – Dorota Flaga, polska malarka
• 1984 – Gaspard Ulliel, francuski aktor
• 1985 – Izabela Godzińska, polska piłkarka
• 1986 – Katie Cassidy, amerykańska aktorka
• 1986 – Patrycja Sanduska, polska tenisistka
• 1987 – Dolla, amerykański raper (zm. 2009)
• 1988 – Nodar Kumaritaszwili, gruziński saneczkarz (zm. 2010)

[edytuj] Zmarli

• 1034 – Malcolm II, król Szkocji (ur. ok. 954)
• 1185 – (lub 25 września) Lucjusz III, papież (ur. ok. 1110)
• 1560 – Andrea Doria, doża Genui (ur. 1466)
• 1795 – Jan Chrystian Kamsetzer, polski architekt, dekorator wnętrz (ur. 1753)
• 1885 – Alfons XII Burbon, król Hiszpanii (ur. 1857)
• 1909 – Cyprian Godebski, polski rzeźbiarz (ur. 1835)
• 1922 – Alfred Kamienobrodzki, polski architekt, malarz, akwarelista (ur. 1844)
• 1950 – Johannes Jensen, duński pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1873)
• 1956 – Ołeksandr Dowżenko, ukraiński reżyser filmowy (ur. 1894)
• 1959 – Jean Grémillon, francuski reżyser filmowy (ur. 1901)
• 1959 – Gérard Philipe, francuski aktor (ur. 1922)
• 1968 – Upton Sinclair, amerykański pisarz (ur. 1878)
• 1970 – Yukio Mishima, japoński pisarz (ur. 1925)
• 1973 – Laurence Harvey, brytyjski aktor pochodzenia litewskiego (ur. 1928)
• 1974 – Nick Drake, angielski wokalista, autor tekstów (ur. 1948)
• 1974 – U Thant, birmański polityk, sekretarz generalny ONZ (ur. 1909)
• 1980 – Aleksander Mościcki, polski duchowny katolicki, biskup łomżyński (ur. 1898)
• 1986 – Włodzimierz Lechowicz, polski polityk, minister (ur. 1911)
• 1992 – Karol Teutsch, polski skrzypek, dyrygent (ur. 1921)
• 1993 – Anthony Burgess, brytyjski pisarz (ur. 1917)
• 1999 – Pierre Bézier, francuski matematyk (ur. 1910)
• 2001 – Eustachy Kossakowski, polski fotografik (ur. 1925)
• 2001 – Tadeusz Polak, polski konserwator zabytków (ur. 1926)
• 2002 – Karel Reisz, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1926)
• 2003 – Stefan Grzybowski, polski prawnik, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (ur. 1902)
• 2005 – George Best, irlandzki piłkarz, reprezentant Irlandii Północnej (ur. 1946)
• 2005 – Richard Burns, angielski kierowca rajdowy, mistrz świata (ur. 1971)
• 2005 – Zbigniew Kryda, polski fotografik (ur. 1930)
• 2007 – Kevin DuBrow, amerykański wokalista heavymetalowej formacji Quiet Riot (ur. 1955)
• 2008 – William Gibson, amerykański pisarz (ur. 1914)

Przypisy